buzcevheri

Aspirin-Eroin-Dr.Felix Hoffman

Gripin ve mucidi üzerine daha önceden bir yazı yazmıştım. O yazının başlangıç cümlesi olan “Yıllardır bakkallarda, eczanelerde satılan, klasikleşen kutusuyla hala kullanılan … …” şeklindeki cümleyi bu yazının başında da kullanabilirim. Aynı şeyler bu ilaç için de geçerli ama bakalım bunun nasıl bir hikayesi varmış?

Aspirin’in söğüt ağacının kabuğundan elde edilen kimyasal bir maddeden yapıldığını duymuş muydunuz?

Peki aspirinin mucidiyle eroinin mucidinin aynı olduğunu duymuş muydunuz?

Günümüzden 2400 yıl önce yaşayan tıp biliminin babası olarak da bilinen Hipokrat’ın, o zamanlar söğüt ağacının kabuğundan elde ettiği acı bir tozun ağrılara iyi geldiğini not aldığı ve hastalarında kullandığı biliniyor.

1828 yılında  ise Münih Üniversitesi’nden Johann Buchner söğüt ağacının kabuğundaki bu ağrı kesici maddeyi elde etmeyi başaran ilk bilim adamı olur. Bahsi geçen madde “salisin” denen sarı renkli ve kristal yapıda acı bir tozdur. Saf halde vücuda girdiğinde salisik asit haline dönüşür. Ağrı kesici ve ateş düşürücü etkiyi de aslında bu asit sağlamaktadır.

Kısa zamanda yaygın olarak kullanılmaya başlanan salisik asidin, mide ağrılarına ve mide kanaması gibi ciddi yan etkilere neden olduğu ortaya çıkar. Alman Friedrich&Bayer Co. firmasında çalışan Felix Hoffman’ın babası da romatizma hastasıdır. Aynı zamanda mide hastası da olan babasının ağrıları için salisik asit kullanamayan Hoffman, bu zor duruma çözüm bulmak için çalışır.

Hoffman yapmış olduğu çalışma neticesinde “asetil salisilik asit” adlı maddeyi bulur. Salisilik asitten bile daha iyi bir etki gösteren ve kullanımı daha kolay olay bu maddeye asetil’in “a“sı, salisin elde edilen bitkilerden birinin Latince adı olan Spirea ulmaria’nın “spir“i ve ilaç adlarında sıkça kullanılan “in” ekini biraraya getirip “ASPİRİN” adını verir.

Felix Hoffman aynı zamanda eroinin(diasetilmorfin) de mucidi. Bayer laboratuarlarında kanser ve tüberküloz hastaları için “ağrı kesici” olarak düşünülerek yapılmış olan eroin; toz, tablet, pastil ve şurup olarak hazırlanarak  1896 yılında “heroin” adıyla piyasaya sürülmüş. Hatta buna dair anlatılan bir de hikaye var. Hikayeye göre, “eroin” maddesi, adını, bu maddeyi deneme amacıyla kendine enjekte eden bir Bayer mühendisinin o anda yaşadıklarını tanımlamak için kullandığı cümleden almıştı:

 ”I feel like a hero” (”Kendimi kahraman gibi hissediyorum!”)

1913 yılında piyasadan toplatılan eroin “Bayer” firmasına olan güveni sarsmış, firma da yıllarca aspirini piyasaya sürememiş.

Kimisine göre mucize ilaç, kimisine göre çok zararlı ama dünyada her yıl 80 milyar adet ASPİRİN tüketiliyor.

Oynamak isteyen olursa burada da aspirin oyunu var.

Kaynak: Bilim-Teknik Dergisi